ИСТОРИЈА НА КРУШЕВО ДЕЛ 1: Градот прв пат се спомнува уште во 15 век

Крушево е град кој се наоѓа на западната планинска периферија на Битолско-Прилепската котлина Пелагонија (на исток), помеѓу градовите Прилеп, Битола, Македонски Брод и Кичево. Поточно се наоѓа на надморска висина од 1250 метри. Самата положба на градот претставувала добра стратегиско-одбранбена позиција во времето на Отоманската Империја.

За името на Крушево е позната легендата за овчарот кој го носел на пасење своето стадо и заноќил под една круша во планината и според тоа градот кој се создал подоцна на истото место го добил името Крушево. Климата во градот е влажна, планинска, со снег во зима и без големи горештини во лето.

Крушево како град се оформил во осумнаести век, а настанал многу порано. Така на пример, Крушево во стари документи се спомнува уште во далечната 1467 година, во состав на зеаметот на Хусеин-Бег како мезра (празно место кое било давано во посед на некој спахија, со цел да го насели), заедно со Прилеп и триесет и едно околно село.

Дефинитивно, за развивање на Крушево во град најмногу придонеле двата доселувачки налети на Власите во осумнаести век, или поточно во 1769 година и во 1788 година кои бегајќи од зулумите на Али-Паша Јаниски се населиле во Крушево а дошле од Москополе, Грамос, Епир и Тесалија. Овие доселеници, по занимање главно биле сточари и занаетчии, кои подоцна многу придонеле за побрз стопански развој на Крушево. 

Други позначајни настани кои се забележани во старите списи се:
– 1831 година кога Крушево било ограбени од поразените бунтовници на Мустафа-Паша од Скадар, подвлекувајќи се преку Крушево за Албанија, после изгубената битка кај Прилеп, но после тоа Крушево брзо се опоравува,

– 1858 година кога Крушево го посетува австрискиот патеписец Хан кој во своите писанија забележал дека Крушево во тој период имало 1400 куќи, 13 цркви, 32 хана и 10 ковачници кои изработувале потковица и клинци. 

Населението во Крушево се состоело претежно од Власи (кои порано учествувале дури со деведесет проценти од вкупното население). Тие главно биле сточари кои од Москополе го донеле нивното културно градско богатство и навики. Истовремено со Власите, во Крушево се доселиле и група на Мијаци – македонско население од западниот дел на Македонија кои биле најпрочуени балкански градители на цркви и куќи, потоа тајфи на копаничари, фрескоживописци во кои се уште живеел генот на византиската цивилизација. 

Со доселувањето на ова население, во Крушево постепено се оформиле дванаесет маала. Најстаро е Влашко маало кое се наоѓа во централниот дел на градот. Други позначајни маала се: Струга и Буша (источно), Арбинеш (западно), Мијачко и Горно маало (северно), како и Череш и Ѓупско маало (јужно). Потоа сеоформиле и градската чаршија, плоштадот, црквите и ановите. 

Историјата на Крушево е навистина богата, затоа продолжи кон вториот дел од оваа „рекапитулација“ на историјата на градот

Share on:

Жолта, сина, кафеава – боите на крушевската архитектура

Многу куќи во Крушево дури и денес ја зачувале уникатната архитектура во која преовладува сината боја. Се верува дека доминантната сина боја е наследство на крушевските печалбари во Грција.

Но, во некои домови преовладува и жолтата боја за што се верува дека е наследство на печалбарите во Романија.  На дел од нив се забележува жолта боја на една четвртина од една страна од фасадата, што е уште една карактеристика на традицијата на крушевските куќи.

Сепак, некои куќи иако се изградени во 19-ти век нешто подоцна го промениле изгледот под влијание на печалбарите. 

Уникатната инфраструктура сведочи за богатото наследство на крушевчани. Преостанати се само неколку куќи со ваков уникатен изглед, но овие домови се симбол на наследството на Крушево и блискоста што овој град ја има со својата историја.

Share on:

Светски познат уметник од Крушево – Никола Мартиноски

Меѓу најпосетените места во Крушево е галеријата на слики на познатиот сликар Никола Мартиноски чија работа го прави еден од најистакнатите фигури во македонската култура во 20-от век.

Покрај големите дела на Мартиноски, како сликата „Мајка со дете“, во галеријата посетителот може да дознае многу за македонскиот начин на живот за време на 20-от век.

Дел од ентериерот на староградск крушевска куќа

Галеријата е основана во 1968, а најстариот цртеж датира од 1928-ма година.

„Мајка со дете“

Авторот Никола Мартиноски е роден во 1903-та година, на 15 август, само неколку дена по задушувањето на Илинденското востание. Родум е од Крушево.

Своето образование го здобил во Букурешт, Романија, и Париз, Франција и веднаш по завршувањето започнал со свои изложби.

Неговите дела, покрај во Крушево, се изложени во музеи во други градови од државата.

Никола Мартиноски

Галеријата Никола Мартиноски е отворена за посетители од вторник до недела од 9 до 16 часот.

Share on:

„Десет дена Крушевска Република“ – настан за сите возрасти

Минатата 2019 година веројатно беше исклучок кога се работи за квалитетот на програмата на Манифестацијата научно културни средби „Десет дена Крушевска Република“ и се исполнија очекувањата дека годинава заедно со Светското првенство во параглајдинг овие настани ќе дадат особен импулс во привлекувањето на повеќе туристи.

Доаѓање на коњаница

Со години од организаторите на Манифестацијата се бараше модернизација на програмата, но тоа не значи внесување на активности како журка до зори и електронска музика исклучиво. Дополнителна вредносна тежина на настанот дава и цврстата поддршка која доаѓа од еден општествено одговорен субјект како што е НЛБ банка АД Скопје. Банката покрај низата настани што ги поддржува, како Европското првенство во змајарство 2018 година, П.С. Гитар фест и други, дава силна финансиска и логистичка поддршка на настанот.

Поддршката од банката значи дека овој настан ги надминал сите политичко-партиски бариери и прераснува во исклучиво културен настан со понуда за различен тип на посетители на Крушево, возрасни години и зачувување на историјата.

Но, да преминеме на програмата за „Десет дена Крушевска Република“ 2019 година:

Манифестацијата се отвора со Влатко Стефановски и Мирослав Тадиќ и презентирање на албумот „Крушево“, а после нив настап на македонската филхармонија. На 2-ри се одвива централната прослава на Мечкин Камен, заедно со вечерен настап за повозрасната популација и повозрасните туристи. На 3-ти и 4-ти предвидени се Унгарската и Влашка вечер со презентација на песни и книги, концерти, а во рамки на одбележувањето на влашката култура е одржување на јавна трибина за пописот кој треба да се одржи во државата. Го спомнувам овој дел во функција на разноликоста на настанот, односно понудата која се движи од забава, преку одбележување на историските настани и едукација.

На 5-ти започна Светското првенство во параглајдерство кое броеше рекорден број на учесници во историјата на овој спорт, и тоа 49 земји – учеснички од целиот свет. Отворањето се одбележува со групата „Фолтин“, а потоа следува концерт на Влатко Груевски – тенор и отворање на т.н. Летна сцена која за крушевчани буди многу спомени.

Во рамките на Манифестацијата до 10-от ден од настанот се одржаа театарски претстави за деца и возрасни („Зеленковци“ и „Првин ќе ме земеш ,па после ќе ме..“), концерти на групата Бона Деа (8-ми август), Шербет и Галоски (9-ти август) и на затворањето настапи Викторија Лоба.

Ден посветен на унгарската култура

„Десет дена Крушевска Република“ е само еден од настаните кои го исполнуваат Крушево со атрактивни содржини во текот на летото, но и цела година. Од тие причини, понудата на Крушево како туристичка дестинација содржи можности за активен туризам како параглајдерство, планински велосипедизам, планинарење, јавање на коњи и културни настани како концерти (Крушево будно), уметност (П.С. Гитар фест) и спортски настани (турнир во мал фудбал „Илинден 2019“).

Share on:
Викенд во Крушево

Викенд во Крушево

error

Уживате во нашиот сајт? Споделете да дознаат и другите. :)