Кога е основано Крушево?

Многу научници кои што пишувале за Крушево, мислеле дека Крушево било нова населба основана во 18ти век, со наслување на Влашките одгледувачи на говеда во оваа област. Подоцна се докажало дека Крушево е многу постара населба.

Последните достапни документи потврдуваат дека Крушево е за прв пат спомнато во 1767 година како мезра (место без популација кое што понекогаш е населувано и подоцна мигрирано, или никогаш не било населено, но требало да биде дадено во сопственост на земјопоседник со цел да се насели) во сопственост на земјопоседникот Хусеин Бег, заедно со Прилеп и другите села.

Има и други турски и други извори кои што тврдат дека Крушево постоело како населба долго пред 18ти век. Изгледа дека првите жители на Крушево биле Македонци кои што го дале името на оваа населба. 

На почеток, Крушево било мала населба за одгледување говеда, а брзиот раст е поврзан со населувањето на Власите во 18ти век, за потоа да следи бројна македонска популација. Најголемиот број на Власи дошле од Москополе, Албанија, и други региони, бегајќи од Отоманската опресија, додека Македонците се од Дебарскиот регион и други места од западна Македонија кои исто така бегале од насилството барајќи подобар живот. Меѓу нив имало вешти трговци (особено меѓу Власите), а исто така имало и доста занаетчии, одгледувачи на стока, професии кои што дале одреден карактер на градот.

Share on:

Споменик Слива, каде што Илинденското востание било задушено

Споменикот Слива е уште едно обележје на славното историско минато на Крушево. Тој се наоѓа на околу 3 километри од градот и во себе носи богата историска вредност.

Споменик „Слива“

Споменикот „Слива“, заедно со Мечкин Камен го обележуваат последниот отпор на македонскиот народ во Илинденското востание. При нападот на турискиот аскер на 12-ти август 1903 година на „Слива“ и Мечкин Камен се воделе последните битки на востаниците и борци за слобода. На овие две места востанието било конечно задушено после 10 дена слободно Крушево.

Секој 2-ри август, кога се одбележува празникот Илинден, на ова место се полага свежо цвеќе. Но, ова место е многу популарно затоа што се наоѓа на патот кон манастирот Св. Преображение, а учесниците во планинарски и велосипедски тури на фестивалот на отворено When in Krusevo поминуваат покрај оваа точка и оддават почит на паднатите борци.

Препорачуваме да направите една голема прошетка до манастирот Св. Спас и да застанете покрај ова место. Таму ќе ја почувствувате историјата, ќе го доживеете херојството и ќе сфатите зошто Крушево во себе носи големо историско и културно богатство.

Share on:

ИСТОРИЈА НА КРУШЕВО ДЕЛ 3: Култура, литература, вековна традиција

Продолжение на ИСТОРИЈА НА КРУШЕВО ДЕЛ 2: Економскиот развој на Крушево

Култура

Во однос на културата во Крушево, важно е да се споменат неколку важни настани:

– 1769 година кога Власите од Москополе на чело со поп Томо ги донеле нивните икони и книги и ја основале црквата св. Никола, првично изградена во периодот помеѓу 1770 и 1780 година, а првите служби биле на грчки јазик. Со доаѓањето на Мијаците, кои биле најпознати ѕидари, почнале да се градат камени и цврсти згради, па така црквата св. Никола била обновена во 1831 година. 
– Во 1837 година црквата св. Никола била зографисана и бил завршен убавиот иконостас од даборез во ореово дрво кој бил изработен од познатиот резбар Петре Гарката и неговиот син кои биле Мијаци, а една година претходно, во 1836 година бил изграден манастирот св. Спас, во близина на Крушево.
– Истата година 1837 во Крушево имало седум свештеници. Некои од нив биле и учители кои одржувале настава во црквата и учеле на псалтир и наусница. Подоцна наставата ќе се одржува во приватни куќи се до изградбата на училиштата.
– Во 1860 година во Крушево веќе имало класно училиште со машки и женски ученици, каде доаѓале и ученици од Битола и Прилеп. Основното училиште и прогимназијата во тој период се издржувал од приходите родителите на учениците и од подароците на богатите трговци и занаетчии.

Интересен е да се спомене фактот дека речиси сите дојдени Власи во Крушево знаеле да зборуваат повеќе јазици, што им помогнало во понатамошно културно издигнување. Самиот факт што многу крушевчани во првата половина на деветнаести век биле титулирани со “почетни”, “почтенородни”, “благородни”, “кир”, “чорбаџии”, и “стопани” ја покажува не само нивната стопанска, туку и нивната културна вредност. Во Крушево имало лица кои се интересирале и претплатувале на новоиздадени книги. Тогаш малку книги биле издавани и малку лица се интересирале за новоиздадените книги, но од Крушево честопати и ало претплатници.

Ние уживавме во нашето заедничко патешествие низ историјата на Крушево. Ајде, заедно да продолжиме!!!

Share on:

ИСТОРИЈА НА КРУШЕВО ДЕЛ 2: Економскиот развој на Крушево

Продолжува од ИСТОРИЈА НА КРУШЕВО ДЕЛ 1: Градот прв пат се спомнува уште во 15 век

Што се однесува до стопанскиот развој…

Во минатото во Крушево имало три пазарни денови: понеделник, четврток и сабота. Претежно се продавале сточарски производи, кои се носеле и во Битола, Скопје, Скадар, Солун, Кавала и Цариград.

Во втората половина на деветнаесет век, Власите оделе на гурбет – печалба како трговци, анџии, касапи, златари, терзии итн. Влашките трговци во деветнаесет век стигнале до Виена, Будимпешта, Букурешт, Цариград, а подоцна оделе и во САД и Канада. Сето ова придонесувало и за стопанскиот развој на Крушево како град.

Тука како позначајни настани можат да се одбележат:

– 1832 година кога му бил издаден ферман (дозвола) на Стреју Ничота од Крушево со кој му се одобрувало тргување по копно и по море со Европа, Индија и Персија.
– 1850 година, спомнат е извесен Јанаки од Крушево кој долги години престојувал во Каиро занимавајќи се со трговија.
Во деветнаести век постоеле шест познати и богати трговски куќи во сопственост на крушевчани во Виена, Солун, Белград, Софија, Букурешт и Будимпешта.

Занаетчиство

Во однос на занаетчиството и неговиот развој во Крушево, може да се спомне дека доселените Власи биле познати кујунџиии, самарџии, казанџии и калајџии кои изработувале ѓумови, мангали, бокали, чаши, бразлетни и друг накит, а познати биле и по обработката на волна од која изработувале батании, килими и слично. Како такви биле спомнати во “Кодикот на манастирот Трескавец”. Мијаците пак, биле најпознати ѕидари, столари, резбари, копаничари, зографи, самарџии и друго. 

Постојат податоци за силно развиено занаетчиство во Крушево во деветнаесет век. Значајни се следните настани:

– 1834 година, за кога постојат податоци дека во Битола се носело сапун од Крушево кој бил со добар квалитет за тоа време.
– 1836 година кога бил издаден берат (дозвола) на браќата Симо и Стерју од Крушево со кој им било дадено право само тие да прават свеќи од лој и да ги продаваат, а подоцна и други ја добиле таа дозвола.

Многу занаетчии од Крушево во тоа време се преселиле во други градови низ Македонија како и надвор од Македонија, каде стекнале богатство и се развиле во угледни чорбаџии.

Последните чевлари во Крушево, Мики Јусуфи и синот Кочо

Кираџилак

Познато е дека во деветнаесет век Власите и Македонците од Крушево, оделе оделе на гурбетчилак (печалба) прво во Битола, Солун, Скопје, Сер, а потоа и во Цариград, Софија, Белград, Букурешт и други европски градови.Влашките трговци, занаетчии и печалбари придонесле да се доизгради чаршијата во многу балкански и средноевропски градови и играле видна улога во нивниот јавен и културен живот.

Од местата каде што патувале пак, во Крушево донеле нови идеи, нов начин на живот, изградиле убави куќи и го претвориле Крушево во напреден и цивилизиран град, кој во ништо не заостанувал зад другите балкански и европски градови.Крушевските кираџии со коњи пренессувале: кожи, пастрма, брашно, зејтин, вино и други производи.

Во деветнаесет век Стерја Гута од Крушево со карвани одел дури до Романија, а Дика Гога со 150-300 коњи вршел транспорт помеѓу Битола, Скадар, Драч, Тирана, Јанина, Лариса, Солун и други градови.

Имаме уште многу да ви кажеме, затоа продолжете кон третито дел…

Share on:
Викенд во Крушево

Викенд во Крушево

error

Уживате во нашиот сајт? Споделете да дознаат и другите. :)